طلاق توافقی: مراحل، مدارک و هزینه‌ها
مراحل طلاق توافقی از ثبت درخواست و مشاوره تا گواهی عدم امکان سازش و اجرا در دفترطلاق؛ مدارک لازم، بندهای توافق‌نامه، اجزای هزینه و اشتباه‌های رایج را بخوانید.
طلاق توافقی، وقتی مطرح است که زن و شوهر هر دو به جدایی و طلاق راضی هستند و درباره مهریه، نفقه، جهیزیه، حضانت و ملاقات فرزندان و سایر مسایل مالی به توافق رسیده‌اند.
مسیر آن چنین است: ثبت دادخواست طلاق توافقی در دفتر خدمات الکترونیک قضایی، شرکت در جلسات مشاوره خانواده، رسیدگی دادگاه خانواده و صدور گواهی عدم امکان سازش، و سرانجام اجرای صیغه طلاق و ثبت آن در دفتر رسمی طلاق. هزینه‌ها چند جزء دارد که بیشترشان طبق تعرفه سالانه تعیین می‌شود.
طلاق توافقی دقیقا چیست؟
در قانون عنوانی به نام «طلاق توافقی» به صورت جداگانه تعریف نشده است؛ آنچه در عمل رخ می‌دهد، بیشتر طلاق خلع یا مبارات است (مواد ۱۱۴۶ و ۱۱۴۷ قانون مدنی). در این نوع طلاق، زن در برابر جدایی بخشی از مهریه یا همه آن یا مال دیگری را به شوهر می‌بخشد که به آن «بذل» می‌گویند. به همین دلیل، دقیق نوشتن توافق مهم‌ترین بخش کار است: آنچه امروز امضاء می‌کنید، بعدا به سختی قابل تغییر است.
مراحل طلاق توافقی گام به گام
۱. رسیدن به توافق و نوشتن آن
پیش از هر اقدامی، توافق را روی کاغذ بیاورید. توافق شفاهی در جلسه دادگاه به راحتی به اختلاف تبدیل می‌شود.
۲. ثبت درخواست در دفتر خدمات الکترونیک قضایی
زوجین با مدارک شناسایی و سند ازدواج به دفتر خدمات الکترونیک قضایی یا نزد وکلای خود مراجعه می‌کنند و درخواست یا دادخواست طلاق توافقی ثبت می‌شود. هر دو نفر باید در سامانه ابلاغ الکترونیک قضایی (ثنا) ثبت‌نام کرده باشند.
۳. جلسات مشاوره خانواده
پرونده به مرکز مشاوره خانواده ارجاع می‌شود. مشاور تلاش می‌کند، زوجین را به ادامه زندگی ترغیب کند و اگر سازش ممکن نشد، نتیجه را به دادگاه گزارش می‌دهد. تعداد جلسات و فاصله آن‌ها به نظر مرکز مشاوره بستگی دارد.
۴. رسیدگی در دادگاه خانواده
دادگاه زوجین را دعوت می‌کند، توافق را صورتجلسه می‌کند و درباره فرزندان هم تصمیم می‌گیرد. توافق درباره حضانت و ملاقات باید با مصلحت فرزند یا فرزندان سازگار باشد؛ دادگاه هر توافقی را در این باره بی‌چون‌وچرا نمی‌پذیرد.
۵. صدور گواهی عدم امکان سازش
اگر دادگاه شرایط را فراهم ببیند، گواهی عدم امکان سازش صادر می‌کند. این گواهی مهلت محدودی (طبق ماده ۳۴ قانون حمایت خانواده، سه ماه از تاریخ ابلاغ رای قطعی) برای مراجعه به دفترخانه دارد و اگر در این مدت استفاده نشود، اعتبارش از بین می‌رود.
۶. اجرای صیغه و ثبت طلاق
زوجین یا وکلای آنان با گواهی به دفتر رسمی طلاق مراجعه می‌کنند. دفتر طلاق ممکن است مدارکی مانند گواهی پزشکی درباره عدم بارداری از زوجه بخواهد. پس از اجرای صیغه، طلاق ثبت و در شناسنامه‌ها درج می‌شود.
مدارک لازم
- اصل سند ازدواج
- شناسنامه و کارت ملی زن و شوهر
- شناسنامه فرزندان، اگر فرزند دارید
- متن توافق‌نامه امضاشده
- لیست جهیزیه، اگر موجود است
- کد ثنای هر دو نفر
- وکالت‌نامه، اگر یکی از طرفین با وکیل اقدام می‌کند
توافق‌نامه چه بندهایی باید داشته باشد؟
- مهریه: چه مقدار بذل می‌شود، چه مقدار باقی می‌ماند و باقیمانده چگونه و تا چه تاریخی پرداخت می‌شود.
- نفقه گذشته زن و نفقه ایام عده
- جهیزیه: چه وسایلی، چه زمانی و چگونه تحویل داده می‌شود.
- اجرت‌المثل ایام زندگی مشترک و شرط تنصیف دارایی، اگر در عقدنامه امضاء شده باشد.
- حضانت فرزندان و زمان، مکان و شیوه ملاقات، از جمله در تعطیلات آخر هفته و سفر
- نفقه فرزندان، مبلغ و شیوه افزایش سالانه آن
- تکلیف مسکن و اموال مشترک
درباره نفقه فرزند، مطلب محاسبه نفقه فرزند را بخوانید.
هزینه‌های طلاق توافقی چیست؟
مبلغ دقیق هزینه‌ها هر سال تغییر می‌کند و به شهر و شرایط پرونده هم بستگی دارد؛ اما اجزای آن معمولا این‌هاست:
- هزینه دادرسی که طبق تعرفه سالانه قوه قضاییه تعیین می‌شود.
- هزینه خدمات دفتر خدمات الکترونیک قضایی
- هزینه جلسات مشاوره، که در مراکز دریافت می‌شود.
- حق‌الثبت و حق‌التحریر دفتر طلاق طبق تعرفه رسمی
- هزینه گواهی پزشکی
- حق‌الوکاله، اگر وکیل بگیرید.
- مهم‌تر از همه، تعهدات مالی خود توافق: باقیمانده مهریه، نفقه، اجرت‌المثل و نفقه فرزند
اشتباه‌های رایج
- اکتفا به توافق شفاهی و رفتن به دادگاه بدون متن نوشته و امضاء شده
- عبارت‌های مبهم مانند «ملاقات به صورت متعارف» که بعدها خود موضوع دعوا می‌شود.
- بخشیدن همه حقوق مالی بدون دانستن ارزش واقعی آن‌ها، به ویژه مهریه وجه رایج به نرخ روز
- امضای وکالت‌نامه بلاعزل بدون فهمیدن اختیاراتی که به طرف مقابل داده می‌شود.
- فراموش کردن مهلت گواهی عدم امکان سازش و از دست رفتن اعتبار آن
- مشخص نکردن تکلیف جهیزیه و اموال مشترک
یک نمونه
زن و شوهری که یک فرزند خردسال داشتند، توافق کردند زن نیمی از مهریه را ببخشد و نیم دیگر در اقساط ماهانه پرداخت شود. در توافق‌نامه، حضانت با مادر، ملاقات پدر در هر پنجشنبه و جمعه و نیمی از تعطیلات نوروز توافق شد و نفقه فرزند با افزایش سالانه مشخص نوشته شد. چون همه بندها روشن بود، جلسه دادگاه کوتاه برگزار شد و پس از صدور گواهی، طلاق در دفتر طلاق ثبت شد.
پرسش‌های پرتکرار
آیا حضور هر دو نفر در همه مراحل لازم است؟
در جلسات مشاوره معمولا حضور خود زوجین لازم است. در دادگاه و دفتر طلاق می‌توان از طریق وکیل اقدام کرد، اما بهتر است پیش از تصمیم، شرایط پرونده خود را بپرسید.
پس از طلاق توافقی می‌توان دوباره مهریه را مطالبه کرد؟
آنچه در توافق بذل شده، دیگر قابل مطالبه نیست؛ مگر زن در دوران عده به آنچه بذل کرده رجوع کند که در آن صورت مرد هم حق رجوع پیدا می‌کند. باقیمانده مهریه طبق همان توافق قابل مطالبه است. درباره مطالبه مهریه، مطلب مطالبه مهریه را بخوانید.
طلاق توافقی چقدر طول می‌کشد؟
مدت آن به نوبت مشاوره، شلوغی دادگاه و کامل بودن مدارک بستگی دارد و از چند هفته تا چند ماه متفاوت است. توافق‌نامه روشن، بیشترین صرفه‌جویی را در وقت ایجاد می‌کند.
اگر یکی از ما وسط کار پشیمان و منصرف شود، چه باید کرد؟
تا صورتجلسه طلاق در دادگاه ثبت نشده و رای صادر و قطعی نشده باشد، هر یک از طرفین می‌تواند از توافق اعلام انصراف کند. در این صورت پرونده طلاق توافقی ادامه پیدا نمی‌کند و اگر یکی از زوجین، همچنان خواهان طلاق باشد، باید از مسیر طلاق به درخواست زوج یا زوجه اقدام کند.
اگر به توافق رسیده‌اید، تنظیم دادخواست طلاق توافقی در لکسیر را ببینید: هوشواره حقوقی لکسیر پیش‌نویس را آماده می‌کند و وکیل دادگستری آن را مدیریت می‌کند؛ ثبت آن در دفاتر خدمات الکترونیک قضایی با خود شماست. برای سنجیدن بندهای توافق‌نامه پیش از امضا، مشاوره حقوقی بگیرید و اگر مطمئن نیستید از کجا شروع کنید، چراغ راهنما را امتحان کنید.