به نام خدا
مشاوره حقوقی تخصصی
مخاطب: جناب آقای صفاریان
کد ملی: …
موضوع: بررسی اعتبار حقوقی سند رسمی انتقال ۴ دانگ و ارزیابی ادعای سایر وراث بر مبنای تعهد پیشین
سلام علیکم؛
با عنایت به شرح موضوع و پرسش‌های مطروحه، وضعیت حقوقی حاکم بر انتقال صورت‌گرفته و ادعاهای احتمالی سایر ورثه (برادران) به شرح بندهای ذیل تحلیل و تبیین می‌گردد:
یک_ وضعیت حقوقی تعهد یا امضای اخذشده مبنی بر اسقاط حق نسبت به ۴ دانگ:
بر اساس قواعد مسلم حقوق مدنی و فقهی، ارث به موجب فوت حقیقی یا فرضی مورث تحقق پیدا می‌کند (ماده ۸۶۷ قانون مدنی). بنابراین، تا زمانی که شخص در قید حیات است، هیچ‌گونه حق ارثی برای ورثه متصور نبوده و موضوعیت ندارد.
اسقاط حقی که هنوز به وجود نیامده است در اصطلاح حقوقی «اسقاط مالم‌وجب» نامیده می‌شود و چنین تعهد یا اسقاطی از نظر قانونی باطل و فاقد هرگونه اثر حقوقی است. از سوی دیگر، اخذ هرگونه تعهد از شما، به هیچ عنوان مانع و سلب‌کننده حق مالکیت مادرتان بر ۴ دانگ باقی‌مانده نبوده و حق تصرف مالک را محدود نمی‌سازد.
دو_ اعتبار و نفوذ انتقال رسمی ۴ دانگ به نام شما:
مطابق ماده ۳۰ قانون مدنی (قاعده تسلیط)، هر مالکی حق همه‌گونه تصرف و انتفاع در مایملک خود را در زمان حیات دارد. مادرتان در زمان حیات، واجد اهلیت کامل قانونی بوده و با اراده آزاد خود حق داشته است اموال ملکی خویش را به هر شخص (اعم از فرزندان یا غیر) در قالب عقود ناقله نظیر صلح، هبه یا بیع واگذار نماید.
تنظیم سند رسمی در دفترخانه اسناد رسمی و حضور شهود، دلالت بر صحت و رسمیت این انتقال دارد. مطابق مواد ۷۰ تا ۷۳ قانون ثبت اسناد و املاک، سندی که در دفاتر اسناد رسمی تنظیم شده معتبر و لازم‌الاجراست و تمامی محاکم و مراجع قضایی ملزم به ترتیب اثر دادن به آن هستند.
سه_ پاسخ به امکان اعتراض و ادعای برادران:
۱_ در حال حاضر و در زمان حیات مادر:
سایر فرزندان هیچ‌گونه سمت قانونی و حق ادعایی نسبت به اموال مادر ندارند و نمی‌توانند نسبت به اقدام مادر و انتقال ۴ دانگ مذکور اعتراضی در مراجع قضایی مطرح کنند یا سند انتقال را ابطال نمایند؛ زیرا مالک، زنده و در قید حیات است و اختیار اموال خود را دارد.
۲_ پس از فوت مادر (در آینده):
تنها راه فرضی برای اعتراض وراث، ادعای فقدان اراده، حجر، زوال عقل یا کهولت سنِ منتهی به عدم تشخیص مادر در زمان تنظیم سند است. با توجه به این‌که سند در دفترخانه رسمی تنظیم شده، سردفتر اهلیت طرفین را احراز نموده و شهود نیز مراتب را گواهی کرده‌اند، اثبات خلاف آن بر عهده مدعی است که عملاً مستلزم ارائه مدارک قطعی و سوابق پزشکی مبنی بر عدم سلامت روانی در روز معامله خواهد بود؛ امری که با توجه به حضور شهود و تنظیم سند رسمی بسیار بعید و ناممکن است.
تعهد پیشین شما در خصوص عدم ادعا بر ۴ دانگ نیز به‌هیچ‌وجه دستاویزی برای پس‌گرفتن ملک نخواهد بود؛ چرا که شما ملکی را به ارث نبرده‌اید، بلکه مادرتان در زمان حیات و با اراده خود آن را به شما انتقال رسمی داده است.
نتیجه‌گیری:
انتقال رسمی ۴ دانگ به نام شما کاملاً صحیح، قانونی و نافذ است. تعهد یا سندی که پیش‌تر مبنی بر عدم ادعا نسبت به ۴ دانگ امضا شده بود، فاقد اثر اجرایی در ابطال سند کنونی است و برادران شما در وضعیت فعلی هیچ حق قانونی برای پس‌گرفتن یا لغو انتقال ۴ دانگ ندارند. توصیه می‌شود اصل و تصویر اسناد رسمی انتقال و مشخصات شهود را در محلی امن نگهداری نمایید.